Το βιβλίο «Οι δωσίλογοι» του Μενέλαου Χαραλαμπίδη στον Καπνικό Σταθμό Κατερίνης (2.11.2026)
Ο Καπνικός Σταθμός Κατερίνης διοργανώνει (2 Νοεμβρίου 2026 και ώρα 19.00) στις ωραίες εγκαταστάσεις του παρουσίαση του ιστορικού βιβλίου ΟΙ ΔΩΣΙΛΟΓΟΙ που έγραψε ο Μενέλαος Χαραλαμπίδης και το οποίο έγινε λίαν ευπώλητο αγγίζοντας τα 70.000 αντίτυπα.
Η εκδήλωση στον χώρο του Καπνικού Σταθμού έχει και συμβολική σημασία αφού ο Καπνικός εξέδωσε πριν από λίγα χρόνια και το βιβλίο των Karl Heinz Roth-Hartmut Rübner με τίτλο «Η οφειλή των επανορθώσεων: υποθήκες της γερμανικής κατοχής στην Ελλάδα και την Ευρώπη» (Εθελοντική Ομάδα Δράσης ‘Ο τόπος μου’, Κατερίνη 2019). Η παρουσίαση μάλιστα (12.2.2019) που έκανε η Εθελοντική Ομάδα Δράσης Πιερίας (και στην οποία συμμετείχα ως εισηγητής) είχε και πολύ κόσμο και έγινε παρουσία του χαλκέντερου συγγραφέα, ομότιμου τότε καθηγητή Heinz Roth και του επίσης ομότιμου καθηγητή Ιστορίας του Δικαίου Xριστόφορου Gustavus-Schminck, συγγραφέα τριών βιβλίων με τίτλο «Μνήμες Κατοχής» ο οποίος και έκανε μια ξεχωριστή συγκινητική εισήγηση.
ΓΙΑΤΙ ΔΙΑΒΑΣΤΗΚΕ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΣΟ ΠΟΛΥ;
Ποιος είναι ο λόγος ωστόσο που το βιβλίο του Χαραλαμπίδη διαβάστηκε τόσο πολύ παρά το ότι μιλά για το φαινόμενο του δοσιλογισμού μόνο στην Αττική; Γιατί στηρίζεται σε απίστευτη δουλειά έρευνας (Γενικά Αρχεία του Κράτους, σε προσωπικές συλλογές, σε κρατικά και υπουργικά αρχεία, στα ΑΣΚΙ, στις προσωπικές μαρτυρίες, στα ληξιαρχεία δήμων και κοινοτήτων, στα αρχεία του Ελληνικού Ερυθρού Στρατού).
Δεύτερον, το βιβλίο κομίζει νέες ιδέες γύρω από την κατοχική περίοδο. Ο συγγραφέας θεωρεί πως υπήρξε ελληνική Κατοχή από την πρώτη στιγμή που οι Γερμανοί κατέλαβαν την Αθήνα και τη χώρα. «Το επίσημο αφήγημα, το οποίο κάνει λόγο για μικρή μειοψηφία Ελλήνων που συνεργάστηκαν με τον κατακτητή, δεν ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα» (σ. 16).
Τέλος, η άποψη του ιστορικού είναι πως τα Συντάγματα των Ευζωνικών Ταγμάτων Ασφαλείας δεν τα γέννησε μόνο ο φόβος για τους κομμουνιστές, αν και υπήρχε κι αυτή η παράμετρος. Ο κύριος σκοπός τους ήταν η στήριξη των κατοχικών δυνάμεων. Ο πραγματικός λόγος για τη δημιουργία των Ταγμάτων Ασφαλείας Αθηνών δεν ήταν η «κόκκινη βία», αλλά η συνεργασία μεγάλου τμήματος του κράτους με τους κατακτητές. Κι αν δεν φτάνει αυτό, από μια στιγμή και ύστερα άρχισε το «ξέπλυμα» των κατακτητών και αυτοί από εχθροί του έθνους «αναδεικνύονταν ως οι μοναδικοί προασπιστές του ευρωπαϊκού πολιτισμού απέναντι στην ασιατική εισβολή του μπολσεβικισμού» (σ. 85).
Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΠΡΟΣΦΥΓΩΝ
Για την προσφυγική Πιερία χρήσιμη και διδακτικά πολύτιμη είναι η έμφαση στην αντίσταση των προσφυγικής καταγωγής συνοικισμών όπως και η ιδιαίτερη βία των κατοχικών αρχών εναντίον τους αφού τα Τάγματα Ασφαλείας, τον τελευταίο και με διαφορά πιο αιματηρό χρόνο της Κατοχής, πρωταγωνιστούν στις επιχειρήσεις στρατιωτικού και αστυνομικού τύπου που γίνονταν κατά των χαρακτηριζόμενων ως εαμικών συνοικιών, δηλαδή σε περιοχές όπου κατοικούσαν κυρίως οι πρόσφυγες του ’22, όπως η Κοκκινιά, η Καισαριανή, η Καλλιθέα, το Περιστέρι, ο Βύρωνας· εκεί γίνονται και τα μεγάλα μπλόκα της Κατοχής.